Stille zaterdag

Stille zaterdag

Ik heb ze gezegd. De woorden. De verboden woorden. Ik heb onze afspraak verbroken. Zover is het dus gekomen. Ik heb ze uitgesproken. Ik kon niet anders. Dieter heeft me hiertoe aangezet. Het is altijd wat met hem. Ik heb zoveel van hem moeten verdragen. Te veel. Dit is de druppel.

'Stille Zaterdag' schetst een dag en een nacht uit het leven van een vader, een moeder en hun drie opgroeiende kinderen. De dingen gebeuren omdat ze gebeuren. Niemand stelt zich vragen bij het rollenpatroon dat door de jaren binnen de huiselijke muren werd uitgetekend. En dan is er plots het nieuws van een onverwachte zwangerschap. Niets is nog vanzelfsprekend. Alles wankelt.

'Stille Zaterdag' vertelt over generatieconflicten, tienerzwangerschap en de (on-)mogelijkheid tot communicatie binnen een gezin. De gedachten van de personages lopen als een rode draad doorheen de vertelling. En soms gaan die gedachten uit de bocht. Want spreken is zilver en zwijgen is goud, maar als je te lang zwijgt, ontplof je vanbinnen. 

'Stille Zaterdag' is de vrucht van de tweede literaire samenwerking met auteur Bart Demyttenaere. Het boek werd genomineerd voor de Kinder- en Jeugdjury 2008. 'Stille Zaterdag' werd door Wim Geysen bewerkt voor theater. 

Eerste druk: 2006

ISBN 90 223 1834 6

REACTIES:

‘Wim Geysen is naast schrijver vooral een man van het podium. Niet dat hij zelf voor het voetlicht moet staan. Geysen blijft relatief in de schaduw van zijn eigen talent. Nochtans heeft hij de alom bejubelde roman “Lek” op zijn actief en blijkt elke nieuwe bewerking van een van zijn teksten voor theater een voltreffer: hij trok volle zalen met “Spiegelschrift” (het eerste boek samen met jeugdboekenschrijver Bart Demyttenaere), hij deed dat met “Flits” nog eens dunnetjes over en nu zal dat ongetwijfeld weer gebeuren met “Stille zaterdag”. Als er iemand de vinger aan de pols van zijn doelgroep heeft, dan wel Wim Geysen.’ (Cutting Edge)

‘De auteurs van dit boek zijn rasvertellers, dat bewezen ze al in Spiegelschrift (Manteau, 2001). Geëngageerde rasvertellers, op papier en op de scène. Wat er uit hun pennen vloeit is even vlot als scherp, even realistisch als puur. Ze misbruiken de werkelijkheid niet door ze fictief te herkauwen, maar vertrekken vanuit de werkelijkheid om een roman te schrijven die qua dynamiek en herkenbaarheid kan wedijveren met de betere televisiereeks of kortfilm. Maar hun woorden genereren een scherpe beeldenfilm die anders en indringender is.’ (De Leeswelp) 

'Het gezin waarin de stille zaterdag uit de titel zich afspeelt is zo’n typisch (herkenbaar) Vlaams burgergezinnetje: vader Hugo is de immer afwezige vader die de gemeentepolitiek als zijn heilig doel ziet, moeder Veerle slooft zich plichtsbewust elke dag uit om het ganse gezin te behagen, oudste zoon Hans is leraar en dankt (natuurlijk) zijn benoeming aan vaders goede relaties, dochter Tinne werkt en leeft in Manilla en jongste zoon Dieter is de rebel des huizes. Het verhaal speelt zich af tijdens een paasweekend en begint op Goede Vrijdag. Met de Mattheuspassie van Bach op de achtergrond doet het gezin zich tegoed aan de beste spijzen alsof het hun eigen laatste avondmaal is. Maar dan slaat ‘de bom’ in: Dieter vertelt dat zijn vriendin Lotte zwanger is. Vaders stoppen slaan door. Wat volgt is een lange, slapeloze en dronken nacht en een letterlijk stille zaterdag waarin amper woorden vallen, maar waarin de gezinsleden de degens kruisen met rake gedachten. Vastgeroeste relaties komen op losse schroeven te staan, oude familiegeheimen komen naar boven en de altijd opgehouden schijn brokkelt af. Dit pakkende verhaal laat zich lezen als een trein die altijd doordendert over een woest pad van emoties. De omvattende structuur van het paasweekend is verrassend en nergens geforceerd. De bijbehorende titel ‘stille zaterdag’ krijgt daardoor een extra dimensie. De personages en hun natuurlijke habitat zijn zeer herkenbaar. Hun karakters zijn genuanceerd en helder neergezet. Hun ontwikkeling doorheen het verhaal is geloofwaardig en trefzeker uitgewerkt. Het is pakkend hoe zij (niet) communiceren via gedachten en woordeloze handelingen. Dit geeft het verhaal een beklemmende sfeer mee.' (Eric Vanthillo, Literatuurlinks.net)

'Spiegelschrift, de brievenroman die Bart Demyttenaere en Wim Geysen in 2001 samen schreven, eindigde onlangs op een vierde stek in de literaire top 1000 van de Antwerpse boekhandel De Groene Waterman. Het podium moesten ze laten aan de klassiekers In de ban van de ring van J.R.R. Tolkien, Honderd jaar eenzaamheid van Gabriel GarcíaMárquez en De Kapellekensbaan van Louis Paul Boon. Het is slechts één feit dat onderstreept hoe het boek de lezers aansprak, aangreep.

Generatieconflicten, tienerzwangerschap en de (on)mogelijkheid om te communiceren binnen een gezin zijn na vijf jaar stilte de thema's in 'Stille Zaterdag'.

'Echt stil is het in die jaren niet geweest,' weet Demyttenaere. 'Wim en ik zijn beiden op verschillende terreinen heel actief geweest. Maar aangezien we allebei zoveel plezier hebben beleefd aan het schrijven van Spiegelschrift, leek het ons logisch nog eens samen aan één project te werken.' Dat project werd een aangrijpend verhaal over non-communicatie. 'Het embryonale idee kwam van Bart,' vertelt Geysen, 'maar de basislijnen hebben we verder keurig samen uitgewerkt. Non-communicatie leek ons een relevant thema. Er wordt ontzettend veel 'gecommuniceerd' via gsm, sms en facebook, maar wordt er in sommige gezinnen ook nog echt met elkaar gepraat?' Met elkaar praten is alvast een vereiste voor wie zich samen met een andere schrijver aan een roman wil wagen. 'We beginnen nooit aan een boek voor het volledige concept min of meer in onze hoofden vorm heeft gekregen,' legt Demyttenaere uit. 'Tijdens het schrijven kunnen tussenlijnen uiteraard nog alle kanten uit, maar de basis ligt wel duidelijk vast. Zo schreef ik in Spiegelschrift vanuit de vrolijke levensgenieter Dennis en nam Wim Babbe voor zijn rekening.'

'De opbouw van Stille Zaterdag hebben we samen uitgewerkt,' pikt Geysen in. 'In eerste instantie nam ik de gedachten van de ouders op mij. Bart gaf de eerste voorzichtige vorm aan de zonen. Nadien hebben we elkaars gedachtekronkels kritisch bekeken en aan het concept gesleuteld. Dat is zo verschillende keren gebeurd. Toen het boek voltooid was, heb ik er nog het zeer passende citaat van Gust Gils als motto aan toegevoegd.' Vraag is of je met deze werkwijze geneigd bent om iets van jezelf in de roman te leggen. 'Persoonlijk herken ik mij zowel in Dieter als in Hans,' bekent Demyttenaere. 'Voor een aantal anekdotische gedachten heb ik gegraven in mijn eigen jeugdherinneringen. Maar niet alles is autobiografisch, er is ook veel ontsproten aan onze fantasie. Stille Zaterdag speelt zich af op Goede Vrijdag en de dag voor Pasen. Het gezin uit het boek maakt daar elk jaar een feest van. Ook ik vier het steeds op dezelfde manier bij mijn schoonfamilie: uitgebreid aperitieven, nog uitgebreider eten en de dag vrolijk omkletsen. Maar zelf heb ik nooit te maken gehad met tienerzwangerschap, al heeft het er thuis wel eens stevig gestoven. Daarbij werd niet altijd even open gecommuniceerd…'

Theaterstuk

Net als Spiegelschrift bewerkte toneeldier Geysen Stille Zaterdag tot een wervelend theaterstuk: 'In de bewerking van Spiegelschrift speelden we zelf nog Babbe en Dennis. Nu geven vier knappe acteurs op een schitterende manier gestalte aan de hoofdpersonages.' ‘Een derde gezamenlijke roman komt er niet meteen,' moet Geysen de ongeduldig reikhalzende lezer teleurstellen. 'Voorlopig hebben we het te druk met al onze andere activiteiten. Ik ben met verschillende theaterproducties bezig en Bart werkt aan een nieuw boek.' Die onderwerpen hebben in hun soloboeken vaak een geëngageerd tintje. Zo is Geysens ‘Zonder afscheid’ de neerslag van gesprekken die hij voerde met nabestaanden van jonge verkeersslachtoffers en hij toert nog steeds met de theatervoorstelling ‘Flits’, een sensibilisatiecampagne rond verkeersveiligheid. Demyttenaere poogde dan weer met ‘De last van het leven’ een antwoord te vinden op de vraag waarom iemand zelfdoding begaat en in ‘Levenslang’ heeft hij het over het leven achter de tralies. 'Wij zijn altijd met alles wat we deden maatschappelijk geëngageerd geweest. Dat zit in onze aard. Persoonlijk belicht ik liefst thema's die er in mijn ogen toe doen,' aldus Demyttenaere. (David Troch /Meander)